સુભાષિત

लोभाविष्टो नरो वित्तं वीक्षते न स चापदम ।दुग्धं पश्यति मार्जारो यथा न लगुडाहतिम ।।
જેમ બિલાડી દૂધને જુએ છે; પરંતુ પોતાને માથે ઉગામાયેલી લાકડીને જોતી નથી તેમ લોભિયો માણસ ધનને જુએ છે, પરંતુ આપત્તિને જોતો નથી.
कृपणेन समो दाता न भूतो न भविष्यति ।अस्पृशन्नेव वित्तानि य: परेभ्य: प्रयच्छति ।।
કંજૂસ જેવો દાતાર કોઈ થયો નથી કે થશે નહિ; કારણ કે તે પોતાનું બધું ધન એને હાથ પણ અડાડ્યા વિના મરણ પછી બીજાને આપી દે છે.
‘સુભાષિત રત્નાવલી’ ગ્રંથમાંથી

તું બડબડ ન કર

સ્વીટ હાર્ટ ! ઈંગ્લીશમાં તું બડબડ ન કર,

હાય ને હાય હાય મહીં ગરબડ ન કર.
બિલ્લીની માફક મને નડનડ ન કર,

શ્વાન સમજીને મને હડહડ ન કર.
હાસ્ય તારું ભયજનક લાગે મને,

મેઘલી રાતે કદી ખડખડ ન કર.
પ્રેમની ટપલીને ટપલી રાખ તું,

વ્યાપ વિસ્તારીને તું થપ્પડ ન કર.
કાલે મારો પગ છૂંદ્યો તેં હીલ વડે,

એ જગા પર તું હવે અડઅડ ન કર.
ધૂળ જેવી જિંદગી છે આપણી,

એમાં રેડી આંસુડાં કીચડ ન કર.
-રઈશ મનીઆર

ટિપ્સ

હેલ્થ ટિપ્સ
* ગુમડા પર મસુરની દાળ વાટીને લગાવવાથી ગુમડું ફુટી જાય છે. અને મટી પણ જાય છે.

* બાળકને તાવ અને શરદી રહેતા હોય તો એક ચમચી તુલસીનો રસ અને મધ ભેળવીને રોજ સવાર – સાંજ આપો.
* માથામાં મેલ વધારે થઇ ગયો હોય તો થોડા દિવસ છાશથી માથુ ધોવાથી મેલ નીકળી જશે.
* દુધીના ગરની પોટલી બનાવીને માથે મુકવાથી માથાની ગરમી દુર થાય છે
* લવિંગ અને તુલસીવાળી ચા બનાવીને પીવાથી કાકડાનો સોજો દુર થાય છે.
* કોબીજના પાંદડાનો રસ કાઢી ખરજવા પર લગાવવાથી રાહત થશે.
* સાંધાના દુખાવાથી છુટકારો મેળવવા માટે સાંધા પર નિયમિત લીબુંનો રસ લગાવો.
* છાશમાં મીઠું અને જીરું નાંખીને પીવાથી શરીરમાં થતી બળતરા શાંત થાય છે.
* ગરમ પાણીની કોથળીમાં ગરમ પાણી ભરતા પહેલાં પાણીમાં થોડું મીઠું નાંખવાથી લાંબા સમય સુધી ગરમ રહેશે.

બ્યુટિ ટિપ્સ
* ગુલાબની પાંદડીઓ વાટીને રોજ રાત્રે હોઠ પર લગાવવાથી હોઠ ગુલાબી બને છે.

* કારેલાની છાલને છીણી ચહેરા પર ઘસવાથી સ્ક્રબનું કાર્ય કરશે. નિયમિત આ ઉપચાર કરવાથી ચહેરા પરથી બ્લેકહેડ્ઝ તથા ખીલ દુર થશે.
* નેલપોલિશ લગવવાથી નખ પીળા ન થઇ જાય તે માટે પહેલાં ટ્રાન્સપરન્ટ કે બેઝ કોટ લગાવો.
* મેંદીનો રંગ ઘેરો આવે તે માટે મેંદી પલાળતી વખતે તેમાં આંબલીનું પાણી અને દસ –બાર લવિંગ વાટીને ભેળવી દો.

બાઝી પડ્યો રે વરસાદ

લીલાછમ પાંદડાએ મલક્તાં મલક્તાં
માંડેલી અચરજની વાટ
ધરતીને સીમમાં જોઇ એકલીને એને
બાઝી પડ્યો રે વરસાદ.
પહેલી ટપાલ જેમ આવેલા વાયરાએ
ઘાસના કાનમાં દીધી કંઇ ફૂંક
ધરતી સાંભળતાં સાંભળે એ પહેલાં
કોયલના કંઠમાં નીકળી ગઇ કુક
આઠ આઠ મહિને પણ આભને ઓચિંતી
ધરતી આવી ગઇ યાદ…
ડુંગરાઓ ચૂપચાપ સ્નાન કરે જોઇને
નદીઓ પણ દોડી ગઇ દરિયાની પાસે
એવામાં આભ જરા નીચે ઝૂક્યું ને
પછી ધરતીને ચૂમી લીધી એક શ્વાસે
ધરતીને તરણાં ઓ ફૂટશે ના વાવડથી
આભલામાં જાગ્યો ઉંન્માદ …
MUKESH JOSHI

વાંચો લોકપડકારમાં રાકેશ ઠક્કરની કોલમ

સૂરતનો એવો વરસાદ

મારા માતૃશ્રી પુષ્પાબેન મફતભાઇ ઠક્કરનું તા-21/5/10 ના રોજ અવસાન થયું હોવાથી એક માસથી નવી પોસ્ટ મૂકી શક્યો નથી. પ્રભુ તેમના આત્માને શાંતિ અર્પે એવી પ્રાર્થના સાથે આજની નવી પોસ્ટ સાદર.....

પતરે ટપાક્ક ટપ્પ છાંટા પડે ને પછી નળિયાં ખટાક્ક ખટ્ટ તૂટે
સૂરતનો એવો વરસાદ
બારીમાંથી કૂદે ભફાંગ કરી વાછટને
વીજળી વેરાય મૂઠે મૂઠે… સૂરતનો…
પહેલાં તો છાપરિયા શેરીઓ ચૂપચાપ
કાળા આકાશ ભણી જુએ
સૂકાંભઠ પાંદડાંઓ ગબડે ને ભીનો પવન્ન
પછી જાણે પીંજાય રૂંએ રૂંએ
વાદળાં છલાંગ મારી ઊછળે ને તીર એની સાથે
સટ્ટાક સટ્ટ છૂટે… સૂરતનો…
નેવાંની સાથે ભળે ઝૂલતા કોઈ હિંચકાનું
આછું કિચૂડકચ્ચ એવું
સૂની હવેલીના ગોખમાંથી ચોમાસું માણે છે
એકલું પારેવું
રસ્તાઓ સૂમસામ ખુલ્લા ફટ્ટાક જેમ
શિવાજી શહેરને લૂંટે… સૂરતનો…
- નયન દેસાઈ

સૂરતમાં મોસમનો પહેલો વરસાદ ગઈકાલે થઈ ગયો. આમ તો આટલા દૂર આવીને અમે સૂરતના વરસાદના નામનું તો ‘નાહી’ જ નાખ્યું છે. પણ નયનભાઈ આમ ગીતથી નવડાવે તો પછી કોણ ના પાડે ? સૌજન્ય- http://layastaro.com

જો જો હસતા નહિ

સવાલ : લોટરી ખરીદતા અને પત્ની સાથે ઝઘડતા પુરુષમાં શું ફરક?
જવાબ : લૉટરી ખરીદતો માણસ જીતે એવી શક્યતા હોય છે.
**
પતિ : હમણાં એક સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે ૯૯ ટકા પુરષો દુ:ખી થાય છે અને ૯૯ ટકા સ્ત્રીઓ સુખી થાય છે.
પત્નિ : આપણે બંને બાકીના એક ટકામાં આવીએ છીએ.
**
વકીલાતનો વિદ્યાર્થી : જે માણસ બે વાર પરણે તેને સજા કરવાની કશી જરૂર નથી.
પ્રોફેસર : કેમ, બે વાર લગ્ન કરવા એ ગુનો છે. તેને સજા થવી જ જોઇએ.
વકીલાતનો વિદ્યાર્થી : તેને આપોઆપ જ સજા મળી જાય સર, બબ્બે સાસુ બેઠી હોય પછી કાયદાની શું જરૂર?
**
ફિલ્મ જોવા માટેની લાંબી લાઇનમાં પ્રથમ નંબર એક પુરુષનો હતો. તેની પાછળ બે સ્ત્રીઓ હતી. દેખાવમાં તે બે સ્ત્રીઓ મા-દીકરી જેવી લાગતી હતી. હવે બે ટિકિટો બાકી હતી એટલે ટિકિટવાળાએ લાઇનમાં પહેલા ઊભેલા પુરુષને કહ્યું : હવે બે જ ટિકિટ બાકી છે. તમને વાંધો ન હોય તો તમારી પાછળ બે સ્ત્રીઓ સાથે છે તેમને આપી દઉં. તમે પણ દીકરીને માથી છૂટી પાડવા તો નહિ જ ઇચ્છતા હો.
પુરુષ : ના-ના, તમે ટિકિટ તેમને જ આપી દો. જીવનમાં એક વખત મેં દીકરીને માથી છૂટી પાડી એનાં પરિણામો આજ સુધી સતત ભોગવી રહ્યો છું.
**
જે કુંવારા હોય અથવા કુંવારા રહી ગયા હોય તેમને ગમી જાય એવી ચીની કહેવત : એક દિવસ માટે સુખી થવું હોય તો ભૂંડ મારીને ખાજો. એક અઠવાડિયા માટે સુખી થવું હોય તો લગ્ન કરજો અને જો જિંદગીભર સુખી થવું હોય તો આંગણામાં બાગ બનાવજો!
- રાકેશ ઠક્કર

એ તે કેવો ગુજરાતી

એ તે કેવો ગુજરાતી
જે હો કેવળ ગુજરાતી ?
હિંદભૂમિના નામે જેની ઊછળે ના છાતી ?
મહારાષ્ટ્ર દ્રવિડ બંગાળ બિહાર – બધે અનુકૂલ.
જ્યાં પગ મૂકે ત્યાંનો થઈને રોપાયે દૃઢમૂલ.
સેવાસુવાસ જેની ખ્યાતિ;
તે જ બસ નખશિખ ગુજરાતી.
ના, ના, તે નહિ ગુજરાતી,
જે હો કેવળ ગુજરાતી.એ તે કેવો ગુજરાતી,
જે હો કેવળ ગુજરાતી,ભારતભક્તિ દેશવિદેશ ન જેની ઊભરાતી ?
સાગરપાર આફ્રિકા એડન લંકા સિંગાપુર
મોરિશ્યસ ફિકી ન્યૂઝીલૅન્ડ જાપાન બ્રિટન અતિ દૂર.
કાર્યકૌશલ-આતિથ્ય સુહાતીબધે ઉર-મઢૂલીઓ ગુજરાતી.
તે નહિ નહીં જ ગુજરાતી,જે હો કેવળ ગુજરાતી.
એ તે કેવો ગુજરાતી,
હિંદભૂમિના નામે જેની ઊછળે ના છાતી ?
ભારતભક્તિ દેશવિદેશ મ જેની ઊભરાતી,
એ તે કેવો ગુજરાતી ?
- ઉમાશંકર જોશી

જો ગીતા કુરાન પર

કાબૂ રહ્યો છે ક્યાં હવે દિલના સુકાન પર

આવી ચડે છે નામ એ મારી જબાન પર

સ્મિત આપી, ફોસલાવીને, ગેબી વિમાન પર

લઈ જાય છે એ આંખોને સ્વપ્નિલ ઉડાન પર

મહેમાન થઈને મહાલે છે શમણામાં ટેસથી

એને ખબર શું વીતે છે આ મેજબાન પર

શરબતમાં પીવડાવું ને એ પ્રેમમાં પડે

ભૂકી મળે છે એવી ક્યાં કોઈ દુકાન પર

રસ્તો કયો મેં લીધો હવે શું ફરક પડે

રસ્તા બધા જ જાય છે એના મકાન પર

પાગલ થવાનું પરવડ્યું હેમંત પ્રેમમાં

શાણા બધા લડે છે, જો ગીતા કુરાન પર
- હેમંત પુણેકર

ઈશ્વર

ખુશનુમા પ્રભાત થતાંની સાથે જ ખેતરમાં ખેડૂત બી વેરે છે અને તે ક્યાં ક્યાં વેરાય છે તે જોવાની પરવા નહિ કરતાં બાકીનું કામ ઈશ્વરને સોંપે છે કે જે ઈશ્વર વરસાદ અને સૂર્યનાં ચળકતાં કિરણો મોકલે છે અને પાક વખતે સો ગણું આપે છે. એ જ પ્રમાણે માયાળુ શબ્દો અને માયાળુ કાર્યો પણ ભૂલાં પડેલાં, એકલાં અને દુ:ખી પ્રાણીઓ પ્રત્યે જરૂરિયાતને પ્રસંગે ખરેખરા પવિત્ર હૃદયથી બોલવામાં તથા કરવામાં આવશે તો વખત જતાં પુષ્કળ માયાળુ કાર્યો અને માયાળુ શબ્દો જગતમાં ફેલાતા જણાશે.

જોન ફુર્લ્ટન

‘સંતોષ વધુ તો સુખ વધુ’

સ્વતંત્ર આકર્ષક બંગલો, આંગણે શોભતી ત્રણ ગાડીઓ, સમાજમાં જામેલી પ્રચંડ પ્રતિષ્ઠા, શરીર પર ઝૂલતા અલંકારો, ત્રણ ફૅક્ટરીઓ, વરસે પાંચ કરોડનું ટર્ન-ઓવર. આ બધું તમને ‘સુખી’ જાહેર કરવા માટે પર્યાપ્ત છે. આવું બધું જેને ત્યાં હોય એ ‘સુખી’ જ હોય એવું તમારી આજુબાજુનો વર્ગ અચૂક માનતો હોય છે અને એટલા માટે જ એમાંના જેની પણ નજરે તમે ચડો છો એની આંખમાં તમે ‘સુખી’ તરીકે અચૂક પ્રતિષ્ઠિત થઈ જાઓ છો.
પણ મારે તમને વાત એ કરવી છે કે સમાજની નજરે ‘સુખી’ જાહેર થવું એ જુદું, સમાજ વચ્ચે ‘સુખી’ દેખાવું એ જુદું અને સાચા અર્થમાં ‘સુખી’ હોવું એ જુદું. સામગ્રીની વિપુલતા તમને સુખી જાહેર કરે છે જ્યારે સંતોષનો સદગુણ તમને સુખી બનાવે છે. સામગ્રીની અલ્પતાવાળાને સમાજ સુખી માનવા તૈયાર નથી જ્યારે સંતોષની કચાશવાળો ખુદ પોતાની જાતને સુખી માની શકતો નથી. નગ્ન સત્ય આ હોવા છતાં આજના માણસને કોણ જાણે કેમ, પણ સુખી બનવામાં એટલો રસ નથી, જેટલો રસ સુખી દેખાવામાં છે. શાંતિથી ઘરને ખૂણે બેસીને રોટલી, દાળ ખાવાનું ટાળીને અશાંતિ સાથે દોડતા દોડતા મીઠાઈ ખાવાના અભરખા એના વધુ છે. ‘સામગ્રી વધુ તો સુખ વધુ’ આ સૂત્રને જીવનનો ‘ટ્રેડમાર્ક’ બનાવવામાં એ જેટલું ગૌરવ અનુભવે છે એટલી જ હીણપતની લાગણી એ ‘સંતોષ વધુ તો સુખ વધુ’ નું સૂત્ર સાંભળતા અનુભવે છે.
આચાર્ય વિજય રત્નસુંદરસૂરિ

કુછ લોગ પહેચાને ગયે

વો જરા સી બાત પર બરસોં કે યારાને ગયે,

લેકિન ઇતના તો હુઆ કુછ લોગ પહેચાને ગયે.

મહેંદી હસને આ લોકપ્રિય ગઝલને કંઠ આપ્યો છે. શાયરે અહીં એક એવી વાસ્તવિકતાને ઉજાગર કરી છે જેનો અનુભવ ઘણાને થયો હોય છે. ક્યારેક એવું બને છે કે એકાદ નાની સી વાતને લીધે વર્ષો જૂનાં સંબંધોમાં વિચ્છેદ પડી જાય. મનદુખ કરાવે એવી કોઇ વાત કહેવાઇ જાય અને સંબંધોમાં સાંધી ન શકાય તેવી તિરાડ પડી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં પણ શાયરને એક આશાનું કિરણ જરૂર દેખાય છે. – ચાલો એટલું તો થયું કે અમુક લોકોનો ખરો પરિચય મળ્યો, જેમને આપણે નિકટના મિત્ર સમજતા હોઇએ એ જયારે જૂના સંબંધો બગાડી દે ત્યારે જ એમની ખરી પહેચાન થાય છે. જો સંબંધો એટલા જ કાચા હોય તો એમને જાળવી રાખવાનો પણ કોઇ અર્થ નથી.
- બકુલ બક્ષી

સ્વાસ્થ્યની ચાવી

માંદગી કોઈ ખાનગી ગરબડનું બીજું નામ છે. ખરી ગરબડ મનમાં શરૂ થાય છે. શરીર તો એ ગરબડની ચાડી ખાય છે. ભવિષ્યમાં વિજ્ઞાન એવું જરૂર સાબિત કરશે કે માણસના ઘણાખરા રોગો દ્વેષમૂલક, ઈર્ષ્યામૂલક અને વેરમૂલક હોય છે. ક્ષમા, ઉદારતા રોગશામક છે. પ્રેમ રોગમુક્ત થવામાં મદદરૂપ થાય છે. શાંતિ આરોગ્ય માટે અત્યંત ઉપરકારક છે. એક વિચારક કહે છે કે, ‘તંદુરસ્તી જો દવાની બોટલમાં મળતી હોત તો દરેક જણ તંદુરસ્ત હોત.’ તન નીરોગી, મન નિર્મળ અને માંહ્યલો આનંદથી છલોછલ ! આવું બને ત્યારે કહેવાય કે માણસ સ્વસ્થ છે. સદીઓ પહેલાં વેદના ઋષિઓએ પ્રાર્થના કરેલી : ‘હે ભગવાન ! અમારી ચાલ અને અમારું જીવન ટટ્ટાર રહો.’
રોગ કંઈ નવરોધૂપ નથી કે વગર બોલાવ્યે આવે અને રહી પડે. રોગને પણ સ્વમાન હોય છે. ટેકનોલોજી એટલે તાણોલોજી ! ટેકનોલોજી આપણને સગવડપૂર્વક બેઠાડુ બનાવે છે. અને બેઠાડુ માણસ રોગની સગવડ પૂરી પાડતો હોય છે. બેઠાડુ માણસનું તખ્ખલુસ ‘બંધકોષ બંદોપાધ્યાય’ હોવું જોઈએ. તમે એને ઘણી વાર મળી ચૂક્યા છો. હેલ્થ ઈન્સ્યુરન્સનું પ્રીમિયમ કેટલું ? નિયમિત કસરત અને માફસરનો આહાર ! કકડીને ભૂખ લાગે તો માનવું કે તમે તાતા છો, ઘસઘસાટ ઊંઘ આવે તો માનવું કે તમે બિરલા છો. કોઈ ખોટી નિંદા કરે ત્યારે પણ તમે સ્વસ્થ રહી શકો તો માનવું કે તમે કુબેર છો. કોઈને છેતરતી વખતે ખચકાટ થાય તો માનવું કે તમે સજ્જન છો. જો ઘણુંખરું આનંદમય રહેતા હો તો માનવું કે તમે ‘તમે’ છો.

ગુણવંત શાહ

જોબનનો ઉતારો ફાંકો !

વાળને તો ડાય કરી કાળા કર્યા, પણ ભમ્મરને કેમ કરી ઢાંકો ?

રાજ, હવે જોબનનો ઉતારો ફાંકો !
ચોકઠું ચડાવી શીંગ ખાશો પણ રાજ,

તમે આખાં તે વેણ કેમ બોલશો ?

થરથરતા હાથથી બોલપેન ઉઘડે પણ વેણીને કેમ કરી ખોલશો ?

દાદર ચડતાં રે હાથ ગોઠણ દિયો ને કોઇ મુગ્ધા બોલાવે કહી ‘કાકો’ !
તડકામાં ઢોલાજી બબ્બે દેખાય, આ તો મોતિયો ઉતરાવવાનું ટાણું !

સાંભળવા ઈચ્છો તો અરુંપરું સાંભળો, પડદીમાં પડ્યું છે કાણું;

મિચકારો મારો તો પાણી ઝરે ને રાજ, પડછાયો સાવ પડે વાંકો.
તસતસતા પેન્ટ દઈ વાસણ ખરીદો અને ધોતીયું કે લુંગી લો ચડાવી,

સીટી મારો તો ઢોલા હાંફી જવાય, હવે સીસકારે કામ લો ચલાવી;

ઘોડે ચડીને હવે બાવા ન પાડશો, કમ્મરમાં બોલશે કડાકો.
- ભગવતીકુમાર પાઠક

ચાલો હસી લઇએ

છગન : ‘એના એકાએક મૃત્યુનું કાંઈ કારણ ?’ મગન : ‘હા, એ ભૂલકણો હતો. સંભવ છે કે શ્વાસ લેવાનું ભૂલી ગયો હોય…’***********
પતિ : ‘તું રોટલી તો સારી બનાવે છે પણ મારી મમ્મી જેવી નથી બનતી. મમ્મી જેવી રોટલી બનાવ ને !’ પત્ની : ‘હા ચોક્કસ. મમ્મી જેવી રોટલી તો હું બનાવું પણ પહેલાં તમે તમારા પપ્પા જેવો લોટ બાંધતા તો શીખી જાઓ !’***********
બે ચોર રેડીમેડ સ્ટોરમાં ચોરી કરવા ઘૂસ્યા.ખમીસ પરના ભાવની કાપલી જોઈ એક ચોરે બીજાને કહ્યું : ‘જો તો ખરો ! માળા લૂંટવા જ બેઠા છે !’***********
એક યાત્રી : ‘ગાડીઓ આટલી મોડી દોડતી હોય તો આ ટાઈમટેબલ શા કામના ?’ટિકીટચેકર : ‘તમે તો ગાડીઓ સમયસર આવશે તો એમ કહેશો કે આ વેઈટિંગરૂમ શા કામના ?’***********
એક શેઠનો છોકરો ઘણાં વર્ષોથી એમ.એ.માં નાપાસ થયા કરતો હતો.શેઠનો મિત્ર : ‘એમ.એ પાસ કરીને તમારો પુત્ર શું બનશે ?’શેઠ : ‘દાદા’મિત્ર : ‘એટલે ?’શેઠ : ‘જ્યારે તે એમ.એ પાસ કરશે ત્યાં સુધીમાં તેના છોકરાનાંય છોકરાં થઈ જશે !’***********
પુત્રી : ‘મા, હું નિલેશ સાથે કદી લગ્ન નહીં કરું. એ તદ્દન નાસ્તિક છે. નર્કમાં માનતો જ નથી.’મા : ‘તું ફિકર ન કર દીકરી. લગ્ન થઈ જવા દે, પછી એ આપોઆપ માનતો થઈ જશે.’***********
એક કેદી બીજાને :‘તને કેટલા વર્ષની સજા થઈ છે ?’‘અઢાર વર્ષની…. અને તને ?’‘મને પંદર વર્ષની….’‘તો પછી તું તારો ખાટલો બારણા પાસે રાખ, તારે વહેલા જવાનું છે.’***********
એક ઘર પાસે ભિખારીએ ખાવાનું માગ્યું.અંદરથી બહેને ટિફિન ભરીને બહાર આવ્યા અને ખાવાનું બધું આપી દીધું.પતિનું મગજ ફાટ્યું.‘આ શું ? બધું ખાવાનું ભિખારીને આપી દીધું ? હવે એ રોજ આવતો થઈ જશે તો ?’બીજા દિવસે ભિખારી એ સમયે આવીને ઊભો રહ્યો.પતિ કહે : ‘જો મેં કહ્યું હતું ને કે આને ટેવ પડી જશે ?’ભિખારી વચ્ચે બોલ્યો : ‘તમે લોકો લઢો નહીં. હું તો રસોઈ બનાવવાનું એક પુસ્તક બહેનને ભેટ આપવા આવ્યો છું ! કેવી ભયંકર રસોઈ બનાવે છે !’***********
છગન : ‘એવી કઈ જગ્યા છે જ્યાં પૈસાદાર માણસ પણ હાથમાં વાસણ લઈને ઊભો રહે છે ?’મગન : ‘એવી તે કઈ જગ્યા ? યાદ નથી આવતું.’છગન : ‘સિમ્પલ ! પાણીપૂરીની લારીએ…!!’***********
સંસ્કૃતના ટીચરે પૂછ્યું :‘તમસો મા જ્યોર્તિગમય…. આનો અર્થ શું થાય ?’સ્ટુડન્ટે ફટ દઈને કીધું : ‘તમે સુવો, મા ! હું જ્યોતિના ઘરે જઈને આયો !’***********
પોલીસ ઈન્સ્પેક્ટર (હવાલદારને) : ‘ડફોળ, તને ખબર હતી કે ચોર રાતના સમયે મીનીસ્ટર સાહેબની કેબિનમાં જઈને સંતાઈ ગયો હતો. તો તેં એની ધરપકડ કેમ ના કરી ?’હવાલદાર : ‘કારણ કે બહાર બોર્ડ મારેલું હતું – પરવાનગી વિના અંદર આવવું નહિ.’***********
પતિ : ‘હું મરી જઈશ ત્યારે તને મારા જેવો બીજો માણસ નહીં મળે.’પત્ની : ‘તમારા જેવો બીજો માણસ મને જોઈએ છે એવું તમને કેમ લાગ્યું ?’***********
પ્રથમ સૈનિક : ‘તું કેમ આર્મીમાં જોડાયો ?’બીજો સૈનિક : ‘મારી પત્ની નથી અને મને યુદ્ધ ગમે છે. પણ તારું શું ?’પ્રથમ સૈનિક : ‘મારે પત્ની છે પણ મને શાંતિ ગમે છે.’***********
કંજૂસ 14મે માળેથી નીચે પડ્યો.નીચે પડતાં પડતાં પોતાના ઘરની બારીમાંથી પત્નીને રોટલી બનાવતાં જોઈ બરાડ્યો : ‘મારી રોટલી નહીં બનાવતી.’***********
યમરાજ ધરતી પર આવીને બાર બાટલી પી ગયા. આશ્ચર્યથી વેઈટરે એમને પૂછ્યું :‘તમને નશો ચઢ્યો નહિ ?’યમરાજ : ‘ના. કારણ કે હું ભગવાન છું.’વેઈટર મનોમન બબડ્યો : ‘હવે એને ચઢી ગઈ લાગે છે !’***********
છગને એક સામાયિકમાં જાહેરાત આપી : ‘પ્રિય વાચકો, હું ગાંધીજીના ફોટા ભેગા કરું છું. તમે મદદ કરી શકો છો. તમારા ઘરમાં જેટલી પણ 500/1000 રૂપિયાની નોટ હોય એ મને મોકલી દેવા વિનંતી.’***********
સંતાસિંહ જંગલમાંથી પસાર થતો હતો. એક ઝાડ પરથી મોટો અજગર લટકતો જોઈને સંતાસિંહ બોલ્યો : ‘સિર્ફ લટકને સે હાઈટ નહીં બઢેગી, મમ્મી કો બોલો કે કોમ્પ્લાન પિલાયે !!’***********
એક દિવસ એક નાનકડો ઉંદર હાથી પાસે આવીને કહેવા લાગ્યો :‘હાથીભાઈ હાથીભાઈ, મને તમારો શર્ટ આપો ને !’હાથી હસવા લાગ્યો : ‘કેમ ? તારે પહેરવો છે ?’ઉંદર કહે : ‘ના, ના. આ તો મારી દીકરીના લગ્ન છે એટલે મંડપ લગાવવો છે !’***********
એક કંજૂસ મરણપથારીએ બૂમો પાડવા લાગ્યો :‘મારો પુત્ર, પુત્રી ક્યાં છે ?’દીકરો અને દીકરી બોલ્યાં : ‘અમે અહીંયા જ છીએ, પપ્પા !’‘તમારી મમ્મી ક્યાં છે ?’એની પત્ની બોલી : ‘હું પણ અહીં તમારી પાસે જ છું.’‘નાનોભાઈ અને ભાભી ક્યાં છે ?’તેઓ બોલ્યા : ‘અમે અહીં તમારી બાજુમાં જ બેઠા છે.’કંજૂસ બોલ્યો : ‘ડફોળો ! તમે બધા અહીં બેઠા છો તો અંદરના રૂમમાં પંખો કેમ ચાલુ છે ?’***********
પ્રકાશક : તમારા માટે એક સારા સમાચાર છે અને બીજા માઠા સમાચાર છે.લેખક : સારા સમાચાર પહેલા આપો.પ્રકાશક : ગૌરીને તમારી નવલકથા ખૂબ ગમી છે અને એ આખી રીતસર એને પચાવી ગઈ છે !લેખક : અને માઠા સમાચાર શું છે ?પ્રકાશક : ગૌરી મારી ગાયનું નામ છે.***********
મનુ અને કનુ ખાસ મિત્રો હતા. પણ ઝઘડો થવાના કારણે એમની દોસ્તી તૂટી ગઈ હતી. જ્યારે મનુનો જન્મ દિવસ આવ્યો ત્યારે તેની મમ્મીએ બધા મિત્રો સાથે તેને પણ બોલાવવાનું કહ્યું.એ વખતે મનુ કનુના ઘરે ગયો અને કહ્યું : ‘આવતી કાલે મારો જન્મ દિવસ છે. તારામાં હિંમત હોય તો આવી જજે.’***********
રોહિત : ‘તું એ કેવી રીતે કહી શકે છે કે માણસ કરતા ઘોડા વધારે સમજદાર હોય છે ?’અમિત : ‘સાવ સીધી વાત છે. જ્યારે મેદાનમાં દસ ઘોડા દોડે છે ત્યારે તેને જોવા માટે હજારો માણસો ભેગા થાય છે પણ જો ક્યાંક મેદાનમાં દસ માણસો દોડશે તો એક પણ ઘોડો તે જોવા નહિ આવે.’***********
એક નેતાજી પોતાના ભાષણમાં પ્રજાને સંબોધન કરી રહ્યા હતા. ‘જાગો અને તમારા પગ પર ઉભા રહેવાની કોશિશ કરો.‘હું તો ક્યારનોય કોશિશ કરું છું, પણ આ પોલીસવાળો વારેઘડી મને બેસાડી દે છે.’ પાછળથી અવાજ આવ્યો.***********
ટ્રક અકસ્માતમાંથી સંપૂર્ણ સાજા થઈ ગયા હોવા છતાં ગભરાઈ રહેલા દર્દીને જોઈને ડૉકટરે પ્રશ્ન કર્યો.‘કેમ ભાઈ ? હવે તો તમે સંપૂર્ણ સાજા છો તો ગભરાયેલા કેમ દેખાવો છો ?’દર્દી બોલ્યો : ‘સાહેબ વાત એમ છે કે, જે ટ્રક સાથે મારો અકસ્માત થયો હતો તેની પાછળ લખ્યું હતું ‘ફિર મિલેંગે.’’***********
દાંતનો ડૉકટર : ‘આ હાથ નચાવવા અને મોં મચકોડવાનું બંધ કરો. હજુ તો હું તમારા દાંતને અડ્યો પણ નથી.દર્દી : ‘અડ્યા તો નથી પણ તમે મારા પગની આંગળીઓ પર ઊભા છો.’
- શ્રી તરંગભાઈ

મન અને વાણી – છાંદોગ્ય ઉપનિષદ

સૃષ્ટિના આરંભે માત્ર સત હતું. એક અને અદ્વિતિય. એમાંથી તેજ પ્રગટ્યું. તેજમાંથી જલ પ્રગટ્યું અને જલમાંથી અન્ન બન્યું. ખાધેલું અન્ન ત્રણ પ્રકારમાં વિભાજિત થાય છે. અન્નનો જે અત્યંત સ્થૂળ અંશ છે, એમાંથી મળ બને છે. જે મધ્યમ અંશ છે, એમાંથી માંસ બને છે અને જે અત્યંત સૂક્ષ્મ અંશ છે, તેમાંથી મન બને છે. (આમ મનની ગતિને અન્નની ગુણવત્તા સાથે સીધો સંબંધ છે. અન્ન વગર મન મૂઢ બની જાય છે. મનને શાંત રાખવા મસાલા, કાંદા, લસણથી દૂર રહેવાની ઘણા ધર્મોએ શીખ આપી છે, એ પ્રદાર્થો મનમાં ઉત્તેજના પેદા કરે છે.)
પીધેલું પાણી ત્રણ પ્રકારમાં વિભાજિત થાય છે. પાણીનો જે અત્યંત સ્થૂળ અંશ છે, તેનું મૂત્ર બને છે. જે મધ્યમ અંશ છે, તેનું રક્ત બને છે અને જે અત્યંત સૂક્ષ્મ અંશ છે, તેનો પ્રાણ બને છે. (આથી જ પાણી વગર પ્રાણ ટકી શકતો નથી.)
ખાધેલું તેજ ત્રણ પ્રકારમાં વિભાજિત થાય છે. તેજનો અત્યંત સ્થૂળ અંશ છે તેમાંથી અસ્થિ બને છે. જે મધ્યમ અંશ છે, તેમાંથી મજ્જા બને છે. જે અત્યંત સૂક્ષ્મ અંશ છે તેમાંથી વાણી બને છે.
આમ, મન અન્નમય છે, પ્રાણ આપોમય (જળમય) અને વાણી તેજોમય છે.

www.readgujarati.com

ન પામ્યા !

હતો પ્રશ્ન એવું નિવારણ ન પામ્યા !
ન માફી મળી કે સજા પણ ન પામ્યા !

નથી રૂપ ઝાંખું થયું કે નજર, પણ
અલગ છે હજુ કોઇ દર્પણ ન પામ્યા !

રહી સાવ નિર્જન હવેલી, હ્રદયની
કદી કોઇની આવ-જા પણ ન પામ્યા !

રહ્યો એ જ અફસોસ કે જિંદગીભર,
અમસ્તા અમસ્તા ય, શ્રાવણ ન પામ્યા !

દયા ખાય છે દુશ્મનો પણ અમારી
અમે, દોસ્ત જેવું ય સગપણ ન પામ્યા !

ઘણીવાર એવી દશા ભોગવી છે.
કે છેલ્લે સુધી કોઇ કારણ ન પામ્યા !

કરી છે બધાએ ઉપેક્ષા જ કાયમ,
મરણ બાદ તેથી જ, ખાપણ ન પામ્યા !
ડૉ. મહેશ રાવલ

પૂજારી જોઈએ.

પ્રેમમાં કયાં જાણકારી જોઈએ,

બસ હૃદય વરચે કટારી જોઈએ.

શ્રીહરિ ને છોકરીમાં સામ્યતા,

બેઉ પણ માટે પૂજારી જોઈએ.

આપણા ઘરમાં જ હો ચાલે નહીં,

એમના ઘરમાંય બારી જોઈએ.

નાગ ને નાગણ હવે ઘરડાં થયાં,

દીકરા જેવો મદારી જોઈએ.

એ અગાસીમાં સૂતેલાં હોય તો

ચાંદ પર મારે પથારી જોઈએ.
- મૂકેશ જોશી

અભાવ : એક કસોટી પથ્થર – મોહમ્મદ માંકડ

કોઈએ એવી ટકોર કરી છે કે, સૌથી કાતિલ ઝેર માતાના ગર્ભાશયમાં ઉત્પન્ન થાય છે. ટકોર સગા ભાઈઓના સંદર્ભમાં છે. સગાં ભાઈ-બહેનો વચ્ચે જે જાતના ઝઘડાઓ જોવા મળે છે એવા ઊતરતી કક્ષાના ઝઘડાઓ અજાણ્યાઓ વચ્ચે પણ જોવા મળતા નથી. એક હાથ જમીન માટે કે એકાદ દીવાલ કે શેઢા માટે ભાઈઓ ખુવાર થઈ ગયાના દાખલાઓ જોવા મળે છે. માતાપિતાના મૃત્યુ પછી ભાગ વહેંચતી વખતે નાનકડી ગોદડીના પણ ભાગ પાડ્યાના દાખલાઓ જાણવા મળ્યા છે.
જેની સાથે જિંદગીનાં અનેક વર્ષો ગાળ્યાં હોય, જેને મૂકીને પોતે કોઈ સારી ચીજ ખાધી ન હોય કે વાપરી ન હોય, જેને સામાન્ય તાવ આવ્યો હોય તો પણ પોતે આખી રાતનો ઉજાગરો કર્યો હોય, એવા વ્હાલસોયા ભાઈ તરફ એકાએક માણસ કેમ આટલો નઠોર, નિર્દય, નાસમજ બની જતો હશે ? માર્કસવાદીઓ કહેશે : ‘મૂડી’; દરેક સંબંધોના મૂળમાં પૈસા – અર્થ મુખ્ય ભાગ ભજવે છે.
ઠીક છે. પણ આ વાતને બીજી એક બાજુ પણ છે. મારા એક મિત્ર વેપારી છે, બાહોશ છે, પૈસાદાર છે. એમને માત્ર એક જ વાતનો વસવસો છે. એમને કોઈ સગો ભાઈ નથી. ઘણીવાર અફસોસથી એ કહે છે : ‘મારે જો એક ભાઈ હોત !’‘તો ?’ મેં એકવાર એમને પૂછ્યું હતું.‘તો અમે બન્ને જણ થઈને બિઝનેસનો કેટલો વિકાસ કરી શકત ! હું એકલો છું એટલે નવું કોઈ સાહસ કરવું હોય તો મન પાછું પડે છે. એકલે હાથે કેટલું કેટલું થાય ? બાજુમાં કોઈ ટેકો દેનાર હોય તો….’ મને કહેવાનું મન થઈ ગયું હતું કે, સગા ભાઈઓ ટેકો દેવાના બદલે મોટા ભાગે ટેકો ખસેડી લેવાનું કામ કરતા હોય છે. પણ એમને એમ કહેવાનો કશો અર્થ નહોતો કારણ કે, એમને ભાઈ નહોતો, ભાઈ વિષેની માત્ર કલ્પના એમના મનમાં હતી. અને ભાઈના અભાવમાં ભાઈ હોય તો કેવો હોય, અને ભાઈ મળવાથી પોતાને શું શું મળી શકે તેનું એક ચિત્ર તેમણે દોર્યું હતું. અને તેમના માટે એ ચિત્ર સાચું હતું.કોઈ વસ્તુ આપણી હોય છે ત્યારે નહિ, પણ તે નથી હોતી ત્યારે જ આપણને તેના સાચા સ્વરૂપની ખબર પડે છે. દાંત હોય છે ત્યારે માણસ દાંતની સંભાળ લેતો નથી. તંદુરસ્તી હોય છે, ત્યારે આંખોની સંભાળ લેતો નથી. તંદુરસ્તી હોય છે, ત્યારે તંદુરસ્તીની કિંમત તેને સમજાતી નથી. એ જ રીતે ભાઈ હોય છે, એને ભાઈ એટલે શું તેની કિંમત સમજાતી નથી. જ્યારે જે વસ્તુનો અભાવ હોય, અથવા તો અભાવ ઊભો થાય ત્યારે જ તેની સાચી કિંમત સમજાય છે. બહુ વિચિત્ર લાગે તેવી આ હકીકત છે. કોઈ પણ વ્યક્તિ કે કોઈ પણ વસ્તુ ખરેખર કેવી છે તેની ખબર તે ન હોય ત્યારે જ પડે છે. એટલે, જ્યારે તમે કોઈ ઉપર નારાજ થાઓ, કોઈની સાથે લડવા ઝઘડવા તૈયાર થઈ જાઓ, કોઈની કિંમત માંડવા ઉત્સુક થઈ જાઓ, ત્યારે તે વ્યક્તિ કેવી છે કે તમને કેવી લાગે છે, તેનો વિચાર કરવાના બદલે તે ન હોય તો તેની કેવી અસર પડે તેનો વિચાર કરજો – તેની ખરી કિંમત તો જ તમને સમજાશે.

ગઝલ

ક્યાં પછી કોઈ કોઈનું માને ?
સૌ ગણે સુજ્ઞ પોતપોતાને !

વ્યગ્ર છે વાત સૌ કહેવાને,
પણ ધરે કોણ વાતને કાને ?

‘રામ’ બોલીને ચૂપ થઈ જાશે,
બસ પઢાવ્યું છે એ જ તોતાને !

ચમકી ચમકીને કેટલું ચમકે ?
સૌ ધૂએ છે ઘસી મસોતાને !

ક્યાં સુધી રસ પછી મળે મુજને ?
ચાવતો બસ રહું છું છોતાને !

આ ગઝલ અન્ય કૈં નથી ‘સુધીર’
દર્દનો દઉં હિસાબ શ્રોતાને !
-સુધીર પટેલ